Veprimtaria e Kishës
Kontributi shumëdimensional i Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë
1. Kontributi në arsim
Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqipërisë ka dhënë një ndihmesë të rëndësishme në fushën e arsimit, duke krijuar institucione që i kanë shërbyer formimit shpirtëror, kulturor dhe profesional të brezave të rinj. Në këtë kuadër funksionojnë Departamenti i Theologjisë dhe Kulturës në Kolegjin Universitar “Logos”, shkolla e mesme kishtare “Kryqi i Nderuar” dhe “Shkolla e Muzikës Bizantine” në Tiranë. Këto institucione ofrojnë kushte bashkëkohore dhe konvikte, ndërsa nxënësit mbështeten me bursa nga Kryepiskopi Anastas. Po ashtu, në mbarë vendin funksionojnë shumë kopshte, shkolla 9-vjeçare, gjimnaze dhe qendra profesionale, që kanë krijuar një rrjet të gjerë edukimi. Në Tiranë ndodhet kompleksi arsimor “Protagonistët”, ndërsa në qytete të tjera veprojnë shkollat “Frymë Dashurie”, gjimnazi “Platon”, shkolla “Apostull Pavli” dhe konvikte për vajza e fëmijë në nevojë. Përveç ngritjes së këtyre institucioneve, është ofruar ndihmë për shkolla publike, universitete dhe konvikte, përmes rikonstruksioneve, pajisjeve dhe mbështetjes teknike. Një kontribut i veçantë ishte edhe Instituti i Formimit Profesional “Frymë Dashurie”, ndërsa që nga viti 2010 Kolegji Universitar “Logos” ka forcuar arsimin e lartë teologjik në Shqipëri.
2. Kontributi në kujdesin shëndetësor
Në fushën e shëndetësisë, Kisha Orthodhokse ka treguar një përkushtim të thellë, duke synuar të shërojë jo vetëm plagët shpirtërore, por edhe ato fizike të njerëzve. Me nismën e Kryepiskopit Anastas u ngrit në vitin 1994 poliklinika orthodhokse “Shën Llukai” në Tiranë, e cila ofroi shërbime mjekësore në disa specialitete dhe u pajis me aparatura bashkëkohore për kohën. Më pas, në vitin 1999, ajo u zgjerua dhe u zëvendësua nga Qendra Orthodhokse Diagnostike “Ungjillëzimi”, një institucion modern me shumë kate, staf të kualifikuar dhe mbi 24 specialitete, ku vizitohen mijëra pacientë çdo muaj pa dallim besimi. Kjo qendër ka dhuruar edhe medikamente, pajisje dhe ndihma për spitale, klinika, qendra sociale dhe persona në nevojë në shumë qytete të vendit. Gjithashtu janë hapur poliklinika orthodhokse në Kavajë, Korçë, Jergucat dhe Lushnjë, ndërsa njësia dentare lëvizëse ka shërbyer falas në shumë zona të Shqipërisë dhe edhe për refugjatët kosovarë. Përmes fondacionit “Klinikat Orthodhokse të Ungjillëzimit” dhe “Diakonia Agapes”, Kisha ka zhvilluar programe trajnimi, edukimi shëndetësor, botime dhe mbështetje për zonat rurale, sidomos për gratë, fëmijët dhe të rinjtë.
3. Nismat sociale dhe ndihma për shtresat në nevojë
Kontributi social i Kishës Orthodhokse është shprehur fuqishëm përmes nismave konkrete për të varfrit, të sëmurët, të moshuarit, personat me aftësi të kufizuara dhe familjet në vështirësi. Një shembull i dukshëm janë mensat e bamirësisë “Shoqëria e Dashurisë”, të cilat në Tiranë, Korçë, Berat dhe Gjirokastër ofrojnë ushqim të gatuar për qindra persona në nevojë. Këto qendra nuk shërbejnë vetëm ushqim, por edhe krijojnë një mjedis dashurie, respekti dhe mikpritjeje. Aktiviste të Lidhjes së Grave Orthodhokse “Përhapja e Dashurisë” vizitojnë familje, të sëmurë dhe persona të vetmuar, duke ofruar ndihmë shpirtërore, ushqime, veshmbathje, ilaçe dhe mbështetje financiare. Po ashtu, ndihmë e vazhdueshme u jepet azileve, ku organizohen vizita, dreka dashurie dhe shpërndarje ndihmash për të moshuarit. Një kujdes i veçantë i është kushtuar edhe personave me aftësi të kufizuara fizike dhe mendore, përmes aktiviteteve si “Fundjava e miqësisë”, ku ndërtohen marrëdhënie të ngrohta, argëtim dhe përfshirje sociale. Kisha ka zhvilluar gjithashtu projekte për bujqësinë, arsimin, infrastrukturën, ujësjellësit dhe shëndetësinë në zonat e thella, duke ndihmuar zhvillimin e komuniteteve. Të rinjtë orthodhoksë kanë qenë pjesë aktive e kësaj veprimtarie humanitare në spitale, shtëpi, azile dhe qendra sociale.
4. Ndihma në burgje, në fatkeqësi dhe dhurimi i gjakut
Kisha Orthodhokse ka qenë pranë njerëzve edhe në situata të vështira, si burgjet, fatkeqësitë natyrore dhe nevojat urgjente shëndetësore. Që nga viti 1998, grupet e besimtarëve orthodhoksë kanë zhvilluar vizita të rregullta shpirtërore dhe sociale në burgun nr. 325 në Tiranë, duke u ofruar të dënuarve ushqime, mbështetje morale dhe ndihma materiale. Në këtë institucion u ndërtua edhe një serë në ndihmë të të burgosurve, ndërsa më vonë u financua një fushë sportive dhe u dhuruan kompjutera, printera dhe libra për trajnimet e tyre. Vizita dhe ndihma të ngjashme janë zhvilluar edhe në qendra paraburgimi e burgje të tjera në Durrës, Berat, Korçë dhe Gjirokastër. Një tjetër shprehje e solidaritetit ka qenë dhurimi vullnetar i gjakut për fëmijët talasemikë, me pjesëmarrjen e të rinjve, klerikëve dhe besimtarëve, nën moton “Dhuro gjak, shpëto jetë”. Po kështu, Kisha ka reaguar në mënyrë të menjëhershme në raste përmbytjesh, krizash sociale dhe tragjedish si ajo e Gërdecit, duke shpërndarë ushqime, veshmbathje, ndihma monetare dhe duke ofruar mbështetje njerëzore e shpirtërore. Këto veprime tregojnë një angazhim të vazhdueshëm për të lehtësuar vuajtjen njerëzore.
5. Kontributi për mjedisin dhe kulturën
Përveç veprës sociale dhe arsimore, Kisha Orthodhokse ka dhënë një kontribut të rëndësishëm edhe në mbrojtjen e mjedisit dhe në zhvillimin e kulturës. Nën drejtimin e Kryepiskopit Anastas janë ndërmarrë projekte ekologjike, programe studimore dhe veprimtari ndërgjegjësuese për ruajtjen e natyrës. Që nga viti 2001 janë trajnuar të rinj në fusha si biologjia, inxhinieria pyjore dhe mjedisi, ndërsa janë zhvilluar projekte për mbrojtjen e zonave si Zvërneci, Vjosa dhe Llogaraja, si edhe për administrimin e mbeturinave. Të rinjtë orthodhoksë janë angazhuar në pastrimin e mjedisit në parqe, male, brigje dhe qendra komunitare, ndërsa broshurat, gazetat, revistat dhe Radio “Ngjallja” kanë ndihmuar në sensibilizimin qytetar për mbrojtjen e ambientit. Në fushën e kulturës, Kisha ka punuar për ringjalljen e artit kishtar, restaurimin e monumenteve dhe ruajtjen e trashëgimisë kulturore. Janë restauruar shumë kisha e manastire monumente kulture, janë krijuar studio ikonografie, afresku, mozaiku dhe gdhendjeje në dru, si edhe është kultivuar një brez i ri artistësh vendas. Po ashtu, koret kishtare kanë promovuar muzikën bizantine dhe traditën liturgjike shqiptare, duke dhënë koncerte, regjistrime dhe duke pasuruar jetën kulturore të vendit.
6. Botimet, dokumentarët, media dhe kontributi i përgjithshëm kulturor-ekonomik
Në planin kulturor dhe mediatik, Kisha Orthodhokse ka ushtruar një rol të gjerë në botime, dokumentarë, konferenca dhe formim profesional. Ajo ka sponsorizuar vepra shkencore, dokumentarë për figura të rëndësishme si Onufri, si edhe filma kushtuar kishave dhe manastireve të vendit. Janë organizuar simpoziume shkencore, konferenca ndërfetare dhe aktivitete kulturore me rëndësi kombëtare e ndërkombëtare, si ato për artin kishtar, marrëdhëniet ndëretnike, terminologjinë fetare dhe mjedisin. Kisha ka marrë pjesë rregullisht në Panairin e Librit në Tiranë me botimet e saj liturgjike, teologjike, kulturore dhe muzikore, duke sjellë pranë publikut libra, CD dhe DVD. Përmes Radio “Ngjallja”, që transmeton prej vitit 1998, është dhënë një kontribut i vyer në informim, edukim dhe promovim të kulturës, artit dhe vlerave shpirtërore. Gjithashtu janë realizuar programe kualifikimi në turizëm kulturor, fetar dhe ekologjik, si edhe guida turistike që promovojnë trashëgiminë shqiptare. Në tërësi, kjo vepër është shoqëruar me ndërtimin e qindra objekteve fetare, arsimore, shëndetësore dhe sociale, duke krijuar vende pune dhe ndikim ekonomik. Kjo përpjekje shumëdimensionale ka hyrë në historinë e vendit si një kontribut i rëndësishëm shpirtëror, kulturor, social dhe kombëtar.
